Tập thể dục, đam mê thể thao là chưa đủ

10 năm trước, mình tập trung vào luyện tập thể thao để đầu tư cho sức khoẻ và cải thiện vóc dáng. 10 năm sau, mình nhận ra rằng phải tìm hiểu thêm kiến thức y khoa, y sinh học; vì thể thao là chưa đủ.

1. Trước kia mình cứ nghĩ mỗi ngày tập luyện 1 chút là đã bỏ chút vào ngân hàng sức khỏe. Đúng, nhưng chưa đủ. Đôi khi nếu gửi sai cách, ngân hàng này cũng có thể báo nợ như thường

Theo tuổi tác, con người mỗi ngày sẽ phát sinh bệnh tật mà có những bệnh chỉ vì đặc điểm sinh học và nội tiết tố theo giới tính (nam, nữ) hoặc do thói quen (đứng – ngồi – đi – ăn – uống) không phù hợp.

Khi bước qua tuổi 30, cơ thể phụ nữ và nam giới vận hành theo những cơ chế nội tiết tố và cấu trúc sinh học hoàn toàn khác biệt.Ví dụ, sự thay đổi của hormone estrogen ở nữ giới ảnh hưởng trực tiếp đến mật độ xương, khả năng phục hồi cơ bắp và tốc độ chuyển hóa năng lượng.Nếu cứ bê nguyên si chế độ tập luyện hùng hục của 10 năm trước áp vào cơ thể hiện tại mà không hiểu về y sinh, chúng ta đang vô tình tạo ra áp lực oxy hóa (oxidative stress) và gây viêm mãn tính cho các cơ quan bên trong.

+ Tập quá sức làm sản sinh quá nhiều gốc tự do (free radicals), vượt quá khả năng tự trung hòa của cơ thể, dẫn đến lão hóa tế bào nhanh hơn.
+ Tập luyện chăm chỉ là chưa đủ, phải lắng nghe cơ thể và cho nó thời gian để phục hồi sinh học. Cơ thể cần thời gian nghỉ để các sợi cơ tổng hợp lại, và để hệ miễn dịch hoạt động, đưa các đại thực bào đến dọn dẹp các mô tổn thương và giải tỏa phản ứng viêm.
+ Không nên liên tục tạo áp lực lên cơ thể làm tăng hormone căng thẳng cortisol (loại được tuyến thượng thận sản xuất khi cơ thể đối mặt với áp lực thể chất hoặc tinh thần). Cortisol cao kéo dài sẽ gây dị hóa cơ (teo cơ), tích mỡ bụng và gây viêm hệ thống.

Như vậy nghĩa là cần xen kẽ thời gian nghỉ ngơi trong lịch tập luyện và thiết kế bài tập phù hợp, cá nhân hóa, tránh việc căng thẳng vì tập luyện. Chúng ta còn cần khoảng nghỉ để sống, để làm việc và tạo giá trị.

2. Vấn đề sai tư thế.

Một buổi tập 60 phút chất lượng không thể cứu vãn nổi 23 tiếng còn lại nếu chúng ta ngồi sai tư thế, đứng lệch trục, hay nạp vào những thực phẩm gây áp lực cho hệ tiêu hóa và gan.

Các bệnh mãn tính hay chấn thương cơ xương khớp phần lớn không đến từ một tai nạn bất ngờ, mà là sự tích tụ của những sai lệch nhỏ mỗi ngày: đứng 1 chỗ quá lâu, đạp xe đạp trong 1 tư thế với thời gian dài, ngồi làm việc với laptop, cúi cổ nhìn điện thoại, ngồi bàn thấp dẫn tới gù lưng, mẹ sau sinh bế con 1 chiều với sức nặng lâu cũng là 1 nguyên nhân dẫn tới lệch chậu…

Hiểu về y sinh là biết cách điều chỉnh từ cái nhấc chân, cách phân phối trọng lượng cơ thể khi đứng, cho đến việc hiểu cơ địa mình phản ứng thế nào với từng loại dưỡng chất.Cách chữa trị và điều chỉnh đôi khi vô cùng đơn giản là quay về bên trong và quay lại với những giá trị cốt lõi trong ăn uống, sinh hoạt trong sự hiểu biết.Khi có kiến thức y khoa, bạn biết lắng nghe những tín hiệu nhỏ nhất của cơ thể: một cơn đau mỏi, một giấc ngủ không sâu, hay một làn da bỗng dưng nhạy cảm… để tự điều chỉnh ngay từ nhà bếp, từ nhịp sinh học của chính mình chứ không đợi đến khi phải uống thuốc.

3. Chậm lại 1 nhịp.

Nhiều khi chúng ta mải miết chạy theo những cuộc đua vô hình mà không có thời gian chậm lại để lắng nghe tiếng nói của cơ thể đã thét gào những tiếng đầu tiên.Chậm lại 1 nhịp giúp ta phát hiện, nhanh chóng điều chỉnh, sửa sang và bảo trì cỗ máy. Muốn kiếm tiền được suôn sẻ, trước đó cỗ máy phải ổn định

——
Trên đây là chiêm nghiệm của cô gái gặp vấn đề có dấu hiệu thoát vị đĩa đệm và cổ vai gáy từ 1 năm trước (nay đã trị liệu và ổn áp, biết cách sống chung với lũ). Thời điểm đó mình bị đau nhức tới độ 3h sáng phải dậy stretching nhẹ nhàng theo bài tập trị liệu để giải tỏa các cơ đang co thắt cho đỡ đau cơ. Hồi này những cơn đau vô cùng ảnh hưởng tới tâm trạng mình.

Quá trình trị liệu sau đó mất tới 18 buổi và chi phí không hề nhỏ. Khi nhìn lại “sự cố” ấy, mình thấy đó lại là một món quà. Vì nó cho mình biết dừng lại đúng lúc để quan sát, để lắng nghe và để sửa chữa. Hiện tại, để “sống chung” với vấn đề cơ xương khớp, mình tự stretching 2 lượt mỗi ngày.

Trùng hợp là giai đoạn mình tìm tới trị liệu thì mình cũng support cho phòng khám chuyên về cơ xương khớp (Chiro Lifestyle) và làm việc với các bác sĩ Nhật, Mỹ nên học hỏi được 1 chút kiến thức về mảng này để tự biết chăm sóc bản thân và người thân.

Tập thể dục, đam mê thể thao là chưa đủ. Đam mê nhưng phải có hiểu biết mới đủ.